“Ik zij Holländerin!”

Hollandse bochtIn 2007 overleed ze in Warschau, Polen, 98 jaar oud: Irma Martens. Ruim tien jaar eerder werd ze door Hans Niemandsverdriet geïnterviewd voor het legendarische VPRO radioprogramma OVT, Onvoltooid Verleden Tijd. Ze was hoofdpersoon in het tweede deel van een tweeluik over Doopsgezinden in Polen. Dit naar aanleiding van de 500ste geboortedag van Menno Simons.

Niemandsverdriet ontmoette haar in haar apartementje in Warschau, een oude maar strijdbare dame. In Polen was ze bekend als de moeder van Anna German, een veel te jong gestorven zangeres die tot op de dag van vandaag nog extreem populair is in Polen en Rusland. Haar fans dachten, net als Willem Duys die bij de AVRO aandacht aan Anna besteedde, lange tijd dat ze Poolse was: Anne German, de Poolse nachtegaal…

Aan de oevers van de Kuban
Pas recent is ook in Polen bekend geworden wáár Anna – en haar moeder – vandaan kwamen. Uit Rusland, uit een Mennonieten-gemeenschap ver voorbij Oekraine, langs de oevers van de Kuban, waar de dorpen Wohldemfürst (later Velikoknyazheskoye) en Alexanderfeld (later Alexandrodar), werden gesticht, in 1862 and 1866, door Oekraïense Mennonieten. Irma beschreef haar dorp, na bijna een hele eeuw, haarfijn in haar gesprek met Niemandsverdriet.

Anna’s vader – Irma’s eerste man Eugen Hoermann, Russen spraken het uit als German… – “verdween” evenals al zijn mannelijke familieleden. Eugen werd opgepakt en uiteindelijk doodgeschoten in 1938 – maar later gerehabiliteerd – voor politieke misdrijven; zoals zoveel Mennonieten destijds in Rusland overkwam.

Eindelijk thuis
Moeder Irma ontmoette daarna een Pool, trouwde met hem en verhuisde, met haar moeder en dochter, naar Polen. Ze kon er gelukkig ook meteen aan het werk. Ze was immers lerares Duits geworden. Had zelfs – bij Mennonieten – in Siberië lesgegeven.
Tegen Niemandsverdriet zei ze dat ze eindelijk weer “was thuisgekomen”. De Hollandse bocht, achter Gdanks: dáár lagen haar wortels. En toch… Ze was niet Pools, nou ja: ze had natuurlijk nu de Poolse nationaliteit. Maar zo voelde ‘t niet! En je zou misschien denken: dan is ze Russisch. Nee! Ook niet. Eén van de eerste dingen die ze van haar moeder leerde was: je bent Hollander!

En dat hield ze vol tot haar dood, in 2007. Bijna 100 jaar oud. Luister hier naar Irma, in haar eigen woorden, in haar oude, eigen – voor ons nog steeds verstaanbare – moedertaal.

Advertisements

One thought on ““Ik zij Holländerin!”

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Anna_German
    Anna German
    From Wikipedia, the free encyclopedia
    For Ukrainian politician, see Hanna Herman.
    Anna German
    Birth name Anna Yevgenyevna German
    (Russian: Анна Евгеньевна Герман)
    Born February 14, 1936
    Urgench, Uzbek SSR, Soviet Union
    Died August 25, 1982 (aged 46)
    Warsaw, Poland
    Genres sung poetry, torch song
    Occupations singer
    Instruments vocals
    Years active 1960–1982

    Anna Wiktoria German (February 14, 1936 – August 25, 1982) was a Polish singer immensely popular in Poland and in the Soviet Union in 1960s-1970s. She released over a dozen music albums with songs in Polish, as well as several albums with Russian repertoire.

    Contents

    1 Biography
    2 Discography
    2.1 Albums
    2.2 Singles
    2.3 Later reprints and compilation albums
    3 Sources

    Biography

    Anna German was of Russian, German, and Dutch origins. She was born in Urgench, a city with a population of 22,000 in northwestern Uzbekistan in Central Asia, then Uzbek Soviet Socialist Republic, Soviet Union. Her mother, Irma Martens, was the descendant of Plautdietsch-speaking Mennonites invited to Russia by Catherine II. Her father, Eugen (Eugeniusz) Hörmann (in Russian, Герман), was an accountant of German descent, born in Łódź, Poland. In 1937 during the NKVD’s anti-German operation he was arrested in Urgench on false charges of spying, and executed (officially, sentenced for ten years in prison). Thereafter, Anna and her mother lived in Kemerovo Region, Tashkent, and later in the Kyrgyz and Kazakh SSR.

    In 1946 she and her mother, who married an Ludowe Wojsko Polskie soldier, settled in Nowa Ruda, before moving to Wrocław in 1949.

    Anna graduated from the Geological Institute of Wroclaw University. During her university years, she began her music career at the Kalambur theater. Anna finally became successful when she won the 1964 II Festival of Polish Songs in Opole with her song Tańczące Eurydyki. One year later, she won first prize in the international song contest in Sopot. She was invited to perform in Italy in the prestigious Sanremo Music Festival in 1967. In Italy Anna German survived a bad car crash, and fully came back to the stage only in 1972, after a long rehabilitation period.

    On 23 March 1972 she married Zbigniew Tucholski. Their son, Zbigniew, was born on 27 November 1975. Anna performed in the Marché international de l’édition musicale in Cannes, as well as on the stages of Belgium, Germany, USA, Canada and Australia. In the last years of her life she composed some church songs. She died of osteosarcoma in 1982, and was buried in Warsaw.

    She also sang in Russian, English, Italian, Spanish, Latin, and German. In 2001 six of her Polish albums were reissued on CDs. In recent years many compilation albums of her songs have also been released in both Russia and Poland.
    Discography

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s