Tussenstop Plock

Op weg naar Mennisten pleisterplaatsen zuidelijker in Polen, houden we halt in Plock (spreek uit Pwotsjk) waar we onze derde begeleider (opnieuw) ontmoeten: Wojciech Marchlewski (we zagen hem al kort tijdens ons verblijf in Gruczno). We krijgen een kleine rondleiding door wat eens een kleine, gezellige eeuwenoude stad was. Nu is Plock uit z’n voegen gegroeid vanwege de petrochemische industrie die er is ontstaan. Maar het centrum is er nog steeds erg aantrekkelijk…

Advertisements

Vertrek uit Cyganek

Ons verblijf in de Weichsel-delta zit erop, we vertrekken uit Tiegenhage oftewel Cyganek. Het ziet er weer een beetje opgeruimd uit, in de arcade boerderij van Marek Opitz (waarover eerder in een reactie terecht werd opgemerkt dat dit natuurljk geen ‘Mennisten boerderij’  is, maar een oud type boerderij waar ook Mennisten in woonden…) We wisselen wat cadeaus uit met onze gastheren en zorgen voor een aanvulling voor de bibliotheek van de boerderij – waar al héél veel boeken over de Doperse geschiedenis te vinden zijn… En er komt natuurlijk een sticker op het raam: de EuMen.net migratie tour was hier (en ‘t beviel prima!)

Een afscheids BBQ…

Heerlijke traditie toch van die Polen, afscheid nemen met een avondje aan het open vuur en heel veel lekkere worst en zelf-gebrouwen (hier door de eigenaar van een arcade woning die we eerder vandaag zagen) bier… Ook de Grieks orthodoxe priester van het kerkje voor de woning en zijn vrouw zijn aanwezig, evenals de vrouw van onze begeleider  Łukasz Kępski en een plaatselijke kaasmaker, die geen kaas maar wel z’n gitaar meeneemt…

 

Rondgang door de Weichsel-delta

De Mennonieten in het deltagebied van de Weichsel. Vandaag bezoeken we alle plekken waar nog overblijfselen of herinneringen te vinden zijn. We beginnen om de hoek van ons gastverblijf: daar ligt een klein en goed onderhouden kerkhofje. We leren alvast dat de sobere stenen hier vaak alleen het ‘merk’ van de boerderij en data bevatten, geen namen dus. Daarna rijden we naar een typische plek waar ooit een kerk en kerkhof waren, maar waar weinig meer is terug te vinden. De beste vondsten zijn ondergebracht in het magazijn van het Museum, dat we daarna bezoeken. Ook het museum waar begeleider Lukas (en vandaag ook vergezeld van een collega) werkt, wordt nu grondig bezichtigd.
Dan is het tijd voor een bezoek aan de burgemeester van Novi Dwor.
Het is duidelijk dat de Mennisten-geschiedenis hier goed bekend is en steeds meer wordt gewaardeerd, ook als toeristische trekpleister…
We verplaatsen ons naar een volgend kerkhof, dat er goed uitziet. Het wordt onderhouden door schoolkinderen die er ook les krijgen over de geschiedenis van de Hollandse Mennisten.
Volgende etappe: een ‘arcade’ huis (zoals ze hier zeggen) – of Haus mit Vorlaub – dat sinds een jaar wordt opgeknapt. Met behulp van regionale en landelijke overheid, maar ook heel veel investering van de eigenaar die al op ons staat te wachten. Hij hoopt er volgend jaar te kunnen gaan wonen, wil een klein museum inrichten en er een kleine huis-brouwerij beginnen…
Dan nog één typisch Hollands stukje vernunft: een meer dan 300 jaar oude (graan)molen. Er is al wat aan gerestaureerd, maar onvoldoende om ‘m langdurig overeind te houden… Hier wacht Wolfgang op ons om verdere uitleg te geven.
Geweldig, wat een enthousiasme er onder de lokale bewoners bestaat om het culturele erfgoed te bewaren… en wat leuk om te zien dat ook jonge mensen er al hun energie in stoppen 🙂

In Gdansk

Het is dag 17, in traject 2, van de Menno Tour 2014… en nog steeds snikheet. We gaan naar Gdansk! Eerste stop: de Doopsgezinde Kerk, nu United Evangelical, aan de rand van Gdansk.
Buiten de stadswal was het toegestaan een kerk te bouwen, met pastorie – en (verdwenen) ziekenhuis en begraafplaats – en nog aanwezige bibliotheek (te zien aan de hoge ramen, die inmiddels wat verlaagd zijn… en geen bibliotheek meer.) De boeken werden na de Tweede Wereldoorlog gebruikt om  vuur mee te stoken, evenals alle houten onderdelen van de kerk. Nederlandse hongerwinter-gangers kunnen zich daar waarschijnlijk wel iets bij voorstellen.

De huidige dominee heeft een verbazingwekkend goede kennis van de geschiedenis, en veel contact met Amerikaanse Mennonieten die langs komen of archieven onderhouden (bijvoorbeeld in Goshen).

Op het Nederlandse consulaat worden we ontvangen door honorair consul Magdalena Pramfelt en haar medewerkers. Er zijn ook vertegenwoordigers van de regio en de plaatselijke VVV. We krijgen een presentatie over de activiteiten van het consulaat (en zien weer mogelijkheden tot ‘verbinding’, bijvoorbeeld door Friese wetenschappers te vinden die oud-Friese documenten kunnen vertalen).
Consul Pramfelt trakteert ons op een heerlijke maaltijd, we bezoeken een lokaal museum (geen foto’s, want niet toegestaan) en als klap op de vuurpijl… het enige kerklied van de hand van Menno Simons, gespeeld op het carillon van Gdansk, door de lokale – in Amersfoort opgeleide – beiaardier (ze kreeg de muziek twee dagen geleden…)
Onze gids Lucas toont ons verdere typisch Nederlandse bouwstijlen in de stad, ietwat ingekort door een hevig noodweer… Wát een dag weer…

 

Naar Nowy Dwor Gdanski

We verlaten Gruczno en gaan op weg naar de ‘moeras’ delta bij Gdansk: naar Nowy Dwor Gdanski… We ontmoeten er Lukas Kepski, onze begeleider voor de komende dagen. Hij werkt bij het lokale museum, waar veel aandacht is voor de nalatenschap van de Mennisten. Tijdens een introductie in het museum (we gaan er laten nog eens wat langer langs) is ook een journaliste van de lokale media aanwezig: we vertellen haar het hoe en waarom van onze missie.
Onderdak vinden we bij Marek Opitz, die een oude Mennisten boerderij heeft laten verplaatsen naar een plekje buiten Nowy Dwor Gdanski, naast een oud Dopers kerkhof (zie het rode pijltje in foto 14…) Het is sinds een jaar een ‘Bed and Breakfast’.
Marek neemt ons ook mee op een boottocht over de Tiege, de rivier die naam gaf aan Doperse plaatsen rond Nowy Dwor Gdanski zoals Tiegenhof. We varen door een… Hollands landschap! De rivier loopt ook door de stad en we koelen er wat af. Het is uitzonderlijk heet in Polen…

Mennisten en eten… altijd succes!

Het is zondag in Guczno en nog steeds warm… We zijn uitgenodigd voor een bijzondere middag en avond in het parkje van de historische vereniging die (onder meer) het Mennistenverleden levend wil houden. We ontmoeten er ook Wojchiech, die ons in het laatste deel van de tour gaat begeleiden. Hij heeft een kookboek met oude Poolse Mennistenrecepten geschreven en daarbij in houtsnedes de illustraties verzorgd. We ontmoeten Wojchiech alvast op de weide… Daar wordt op ouderwetse wijze eten verzorgd: zelf gebakken brood, heerlijke verse aardappelen met ui en kruiden, worstjes boven het vuur – en als klap op de vuurpijl een smaak-explosie met behulp van een Italiaanse kok. Een Britse flamenco gitarist geeft een concert in het openlucht amfitheater op het veld. Het kost ons weer geen cent…
Behalve het bewaren van de geschiedenis, zet de club zich ook in voor het behoud van oude vruchtenbomen, het weer terug laten komen van de vis in de Vizsla, bijenkasten, eerlijk lokaal voedsel en fruit – en smákelijk eten. Op z’n Pools: eten met smak!